Fot. Anika Nojszewska Photography

„Dzieci powinny uczyć się, jak myśleć, a nie co myśleć” – Joanna Wągiel o filozofii w życiu dziecka

Agnieszka Siołek-Cichocka MOCNE STRONY 0 Comments

Pracownia Filozoficzna Eureka to miejsce niezwykłe. A jest takie dzięki równie niezwykłej kobiecie, Pani Joannie Wągiel, której pasją jest filozofia. Z miłości do niej i dzieci powstała przestrzeń, w której dzieci w różnym wieku mogą spotkać się i wspólnie filozofować. O czym rozmyślają dzieci? Jakie tematy je nurtują? Czy można z dziećmi rozmawiać o życiu i śmierci? I jakie korzyści płyną ze spotkań filozoficznych dla najmłodszych? Tego wszystkiego dowiecie się z wywiadu. Ja osobiście jestem zachwycona pracownią Pani Joanny i chciałabym, aby takich miejsc było jak najwięcej.

Skąd pomysł na Pracownię Filozoficzną?

Joanna Wągiel: Do założenia Pracowni zainspirowała mnie obserwacja własnych dzieci. Spędzając razem czas, bawiąc się, rozmawiając dużo na trudne tematy o życiu, świecie, istnieniu rzeczy, zauważyłam ze zdumieniem, że poruszamy szereg filozoficznych tematów, a mój rozmówca ma naturalny stan husserlowskiego epoche, czyli postrzeganie przez niego świata jest pozbawione wszelkich założeń. Wcześniej w pracy z dorosłymi przeszkadzało mi często bezkrytyczne podchodzenie do zagadnień i brak refleksji, nad tym co robią. Dla mnie odwaga poddawania w wątpliwość faktów, kwestionowania rzeczy zastanych była niezmiernie ważna, uważałam ją wręcz za objaw zaangażowania w pracę zawodową. I tak narodził się pomysł na rozwijanie kompetencji małego człowieka – dziecka. Kompetencji, które naturalnie posiadamy. Fakt dziecięcego filozofowania na tyle mnie zainteresował, że postanowiłam sprawdzić, co świat powie na tej rodzaj pracy z dzieckiem. I tu pojawiło się moje Eureka! odkryłam, że świat od dawna robi to, co ja wymyśliłam! Co więcej, robi to według wypracowanych metod!

Jakie to metody?

J.W.: Pracuję w oparciu o metodę Lipmana, której głównym celem jest wykształcenie u uczestników umiejętności samodzielnego myślenia za pomocą krótkich opowiadań. Metoda bazuje na wrodzonej dociekliwości dziecięcej oraz ciekawości świata, który je otacza. To metoda sprawdzona na świecie. Jej autorem jest amerykański profesor Matthew Lipman, profesor Columbia University, który był inicjatorem idei filozofowania z dziećmi, znanej jako P4C – Philosophy For Children. Na świecie szkoły filozofowania z dziećmi, działają od dawna i cieszą się dużą popularnością. Są obecne m.in. w Nowej Zelandii, Australii, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii.

Zajęcia w pracowni filozoficznej ułatwiają dzieciom uzyskanie poznawczej świadomości. Czym jest poznawcza świadomość dziecka?

J.W.: Poznawcza świadomość dziecka to umiejętność refleksji nad doznaniami i zjawiskami, z którymi dziecko na co dzień ma styczność. Moim zdaniem ta umiejętność jest niezwykle ważna dla świadomego przeżycia życia. Dzisiejszy świat z każdego miejsca „atakuje” człowieka różnymi bodźcami. Ogrom tych informacji może sprawić, że mały człowiek zagubi się w ich gąszczu. Praca nad poznawczą świadomością ma wspomóc dziecko w dokonywaniu wyborów, na razie na poziomie dziecięcym, a później w świecie dorosłym.

Filozofia uchodzi za poważną dziedzinę nauki i często kojarzy się z trudnymi tematami. Ciekawi mnie, jak dzieciaki odnajdują się w filozoficznych tematach? A może to naturalna sprawa od której niepotrzebnie odsuwa się dzieci?

J.W.: Filozofia kojarzy się dorosłym jako trudna i niedostępna nauka, często oderwana od rzeczywistości. Nic bardziej mylnego. Moim celem jest zerwanie z tym mitem. Dzieci tak jak wspomniałam na początku, przystępują do dyskusji bez tego założenia. Poza tym, co ważne filozofowanie z dziećmi, to nie nauka koncepcji filozoficznych, a rozwijanie logicznego myślenia i dociekania, nauka brania odpowiedzialności za to, co się mówi. Dla dzieci rozmowa o życiu, śmierci, marzeniach i celu życia jest naturalna. Co więcej, one chcą na te tematy rozmawiać, mają własne spostrzeżenia, zdania, argumenty za i przeciw. To dorośli często boją się podjąć temat i dzieci zostają ze swymi rozterkami same.

Fot. Anika Nojszewska Photography

Fot. Anika Nojszewska Photography

O czym najczęściej dyskutujecie? Co najmocniej interesuje małe dzieci?

J.W.: Dzieci interesuje wszystko, co związane z człowiekiem i jego rolą w świecie. Rozmawiamy o życiu, co jest w nim ważne, o miłości, przyjaźni. Dzieci są ludźmi, tyko jeszcze małymi. Zdarzyło się nam dyskutować o potrzebie istnienia liczby zero, jak istnieje NIC, co to jest prawda, dobro, piękno, co to znaczy być wolnym? Jak odróżnić dobro od zła, i jeśli wszystko, co istnieje jest prawdą, to w takim razie, czym jest kłamstwo.

Misją pracowni Filozoficznej jest m.in. rozwijanie talentów. W jaki sposób pogadanka filozoficzna może wpłynąć na rozwój potencjału?

J.W.: W trakcie naszego spotkania nic nie jest podane na talerzu, dzieci same w drodze dociekań dochodzą rozwiązania – jak powiedział jeden z uczestników – tajemnicy zawartej w temacie. W trakcie dyskusji dzieci przekonują się, jak dużą posiadają wiedzę i jak dobrze jest się nią dzielić, to skłania je do dalszych poszukiwań. Zyskują poczucie sprawczości i możliwości wpływania na własne wybory. Często spotykam dzieci, które pozostają same ze swymi pytaniami o świat, moralność, niezrozumiałe przez rówieśników i otoczenie. Moim celem jest pokazanie im, że ich pytania są ważne, że mają prawo pytać i domagać się odpowiedzi. Zachęcam je do poszukiwań.

Jakie inne korzyści płyną ze spotkania dziecka z filozofią?

J.W.: Naturalna dziecięca skłonność do kwestionowania rzeczywistości z czasem zanika. Lecz przecież nie zanika sama. Moim zdaniem, mają na to wpływ m.in. sposób wychowania, środowisko, w którym żyjemy, rówieśnicy, szkoła. Spotkanie z filozofią może zatrzymać ten proces. Filozofowanie bowiem, przede wszystkim uczy refleksji nad światem, pozwala przystanąć na chwilę i zastanowić się. Rozwija kreatywność, wzmacnia poczucie własnej wartości poprzez nabycie umiejętności samodzielnego myślenia, logicznego wiązania faktów i wyciągania wniosków. Wspólne dociekania rozwijają też umiejętność koncentracji, zdolność do refleksji, swobodę językową. Wg mnie ważnym jest, aby dyskutować w zbliżonym wiekowo gronie.

Pani Pracownia bardzo mocno odbiega od tradycyjnej wizji edukacji. Czego dzieci powinny uczyć się w szkołach?

J.W.: Moim zdaniem dzieci powinny uczyć się tego jak myśleć, a nie co myśleć. Powtórzę za prof. Tadeuszem Gadaczem – warunkiem umiejętnego życia jest myślenie.

Dla jakich dzieci przeznaczone są zajęcia? Kto może z nich skorzystać?

J.W.: Zajęcia przeznaczone są dla tych, którzy lubią rozważać, dociekać, myśleć. Mam za sobą doświadczenie w pracy z dziećmi od 3 roku życia. Jednak największą grupą jest grupa 7-10 latków. Po prawie dwuletniej pracy z dziećmi i młodzieżą, moim zdaniem najwięcej mogą skorzystać jednak dzieci starsze i młodzież. Im potrzebne są zajęcia w których rozwija się kunszt myślenia i logicznego wiązania faktów! Pracuję ze zorganizowanymi grupami dzieci przedszkolnymi i szkolnymi. Od września również będziemy filozofować wspólnie w warszawskiej Galerii STALOWA, która udziela nam swojej przestrzeni. Malarstwo współczesne będzie nas inspirować również do poszukiwań prawdy o świecie.

I na koniec. Co Pani daje filozofia? Dlaczego właśnie ją wybrała Pani spośród wielu dziedzin?

J.W.: Filozofia i filozofowanie to moja pasja. Uczy otwartości na inne. Rozważając jej problemy, trudno zająć jedno stanowisko, przyjąć jedno rozwiązanie, to cały urok filozofii. Dysputa filozoficzna uczy komunikowania się, a nie wypowiadania się, wyznaczania własnych granic, ale też przekraczania ich samodzielnie. Uczy szacunku dla swego rozmówcy.

Dziękuję za poświęcony czas i przybliżenie mi oraz czytelnikom tej pięknej idei.

Asia1
Moim rozmówcą była:
Joanna Wągiel – jest absolwentką Filozofii Teoretycznej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz Zarządzania na Politechnice Gdańskiej i w Szkole Głównej Handlowej, pasjonatką rozmów z dziećmi, muzyki klasycznej oraz ziołowego ogródka. Mama dwójki dzieci – 6-letniego Wojciecha i 3-letniej Oli.
Po 15 latach pracy dla biznesu jako dyrektor personalny i konsultant HR, postanowiła powrócić do źródeł filozoficznych i urzeczywistnić marzenia o pracowni filozoficznej.

Więcej o Pracowni Filozoficznej Eureka:
www.pracownia-filozoficzna.pl
https://www.facebook.com/pages/Pracownia-Filozoficzna-Eureka/499211753448169

Dołącz do newslettera i pobierz ćwiczenie

DIAGRAM ODKRYWANIA TWOICH MOCNYCH STRON

Nie lubisz spamu? To świetnie! Bo ja nie mam na niego kompletnie czasu.